Trĩ là những cấu trúc bình thường ở ống hậu môn. Bệnh trĩ là tập hợp những bệnh lý có liên quan đến biến đổi cấu trúc của mạng mạch trĩ và các tổ chức tiếp xúc với mạng mạch này. Bệnh trĩ tuy không đe doạ đến sự sống còn, nhưng gây khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nội dung dưới đây được tổng hợp từ các bài chuyên môn của TS.BS Hà Mạnh Cường trên website này. Bấm vào từng liên kết để đọc bài đầy đủ.

Nguyên nhân thuận lợi gây bệnh trĩ

Cho đến nay nguyên nhân của bệnh trĩ chưa được xác định một cách rõ ràng. Người ta đề cập đến nhiều yếu tố thuận lợi làm phát sinh bệnh:

• Tư thế: gặp nhiều ở người đứng lâu, ngồi lâu, ngồi trong nhà vệ sinh kéo dài.
• Táo bón: khi đại tiện phải rặn nhiều, áp lực trong lòng ống hậu môn tăng gấp 10 lần.
• Tăng áp lực trong khoang bụng: người lao động tay chân nặng nhọc, suy tim, ho, hắt hơi nhiều.
• Thai kỳ: phụ nữ mang thai nếu chưa bị trĩ sẽ có nguy cơ bị trĩ, nếu đã bị trĩ thì bệnh sẽ nặng lên.
• Béo phì: người béo phì thường dễ mắc bệnh trĩ hơn người bình thường.
• U hậu môn trực tràng và tiểu khung làm cản trở máu hậu môn trực tràng trở về.
• Yếu tố gia đình: nguy cơ cao hơn ở người có người cùng huyết thống bị trĩ.

Xem thêm: Đại cương – nguyên nhân – cơ chế bệnh sinh.

Phân loại và phân độ trĩ

Phân loại theo giải phẫu (lấy đường lược làm mốc)

• Trĩ nội: phát sinh trên đường lược, ở khoang dưới niêm mạc, được phủ bởi niêm mạc.
• Trĩ ngoại: phát sinh dưới đường lược, ở khoang cạnh hậu môn, được phủ bởi da.
• Trĩ hỗn hợp: trĩ nội và trĩ ngoại hợp lại với nhau. Trên thực tế lâm sàng chủ yếu là trĩ hỗn hợp, còn trĩ nội, trĩ ngoại đơn thuần rất ít.

Phân độ sa của trĩ nội theo Goligher

• Độ I: đại tiện ra máu tươi, chưa sa trĩ.
• Độ II: sa trĩ khi đại tiện, tự lên.
• Độ III: sa trĩ khi đại tiện, phải lấy tay đẩy lên.
• Độ IV: sa trĩ thường xuyên.

Xem thêm: Phân loại, phân độ trĩ (có hình ảnh minh họa).

Triệu chứng và chẩn đoán

Người bệnh có thể có một hoặc kết hợp các triệu chứng sau:

• Đại tiện ra máu tươi: thường xuất hiện sau khi uống bia rượu, ăn đồ cay nóng, công việc căng thẳng, táo bón. Mức độ ít là máu dính giấy vệ sinh; trung bình là máu nhỏ giọt xuống bồn cầu; nhiều là máu chảy thành tia, có thể kèm máu cục.
• Búi trĩ sa ở hậu môn: khi đi ngoài búi trĩ sa ra rồi tự co lên, hoặc phải dùng tay đẩy lên, hoặc sa ra ngoài liên tục.
• Đau tức hậu môn: thường không đau hoặc chỉ tức nhẹ; đau khi trĩ có biến chứng (tắc mạch, nghẹt) hoặc có tổn thương khác kèm theo như nứt kẽ, áp xe, rò hậu môn.

Chẩn đoán dựa vào triệu chứng lâm sàng và soi hậu môn trực tràng. Quan trọng nhất là loại trừ u trực tràng kèm theo, xác định các tổn thương kèm theo (polyp, nứt kẽ hậu môn…), xác định mức độ bệnh và phân biệt với bệnh sa trực tràng.

Lưu ý: nếu máu lẫn nhầy mũi, lờ lờ máu cá thì cần loại trừ nguyên nhân ngoài bệnh trĩ như polyp, u hậu môn trực tràng. Trường hợp chảy máu nhiều, nặng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế.

Xem thêm: Triệu chứng, chẩn đoán bệnh trĩ.

Các phương pháp điều trị bệnh trĩ

Chỉ định điều trị theo độ trĩ

• Trĩ độ I: chế độ ăn, dùng thuốc, bắn vòng cao su, tiêm xơ.
• Trĩ độ II: chế độ ăn, dùng thuốc, bắn vòng cao su, tiêm xơ; phẫu thuật nếu điều trị bảo tồn thất bại.
• Trĩ độ III, IV: phẫu thuật.

Chỉ định phẫu thuật

• Trĩ ngoại.
• Trĩ biến chứng: trĩ tắc mạch, trĩ nghẹt.
• Trĩ độ III, IV.
• Trĩ độ II điều trị bảo tồn thất bại.
• Trĩ kèm bệnh lý khác: nứt kẽ hậu môn, polyp hậu môn, papiloma hậu môn.

Các phương pháp phẫu thuật

Các phương pháp phẫu thuật được chia làm hai nhóm theo đường lược:

• Can thiệp dưới đường lược: kỹ thuật mở (điển hình là phương pháp Milligan Morgan) và kỹ thuật kín (điển hình là phương pháp Ferguson).
• Can thiệp trên đường lược: phương pháp khâu triệt mạch trĩ dưới hướng dẫn của siêu âm Doppler (THD) và phương pháp Longo.

Clip các phương pháp: THD · Longo · Laser · Sóng cao tần · Bắn vòng cao su.

Xem thêm: Đại cương điều trị.

Chăm sóc sau mổ trĩ

• Hướng dẫn chăm sóc sau mổ (tổng quan)
• Hướng dẫn ngâm hậu môn
• Vệ sinh, chăm sóc vết thương vùng hậu môn
• Chế độ ăn uống
• Hướng dẫn đi đại tiện sau mổ
• Chế độ nghỉ ngơi, sinh hoạt, làm việc

Đặt lịch khám

TS.BS Hà Mạnh Cường – Trưởng Khoa Ngoại, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương.
Địa chỉ: 29 Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Hotline: 0948.586.658 (điện thoại, Zalo).

Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp.