Nung mủ hậu môn là một tình trạng bệnh lý nhiễm trùng ở vùng hậu môn, gồm áp xe và rò hậu môn. Áp xe và rò hậu môn là hai giai đoạn cấp tính và mạn tính của cùng một bệnh nung mủ hậu môn.

Nội dung được tổng hợp từ các bài chuyên môn của TS.BS Hà Mạnh Cường trên website này. Bấm vào từng liên kết để đọc bài đầy đủ.

Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh

Phần lớn các tác giả cho rằng nung mủ hậu môn bắt nguồn từ nhiễm khuẩn tuyến hậu môn (tuyến Hermann và Desfosses).

• Khởi đầu: nhiễm khuẩn từ tuyến vỡ vào lòng ruột ở vùng hốc, tạo nên lỗ trong (lỗ nguyên thủy).
• Giai đoạn cấp tính: mủ đọng lại trong các khoang tế bào tạo nên áp xe hậu môn.
• Giai đoạn mạn tính: mủ phát triển trong khoang liên cơ thắt, phá ra ngoài da tạo lỗ ngoài hoặc vào lòng ruột; mủ tạo nên các đường rò, các túi cùng, gọi chung là rò hậu môn.

Xem thêm: Đại cương – nguyên nhân – cơ chế bệnh sinh.

Triệu chứng

Áp xe hậu môn

• Xuất hiện khối sưng đau ở hậu môn; ổ áp xe sâu có thể không thấy khối mà chỉ có đau.
• Đau nhiều, đau liên tục, tăng lên khi đại tiện; có thể bí tiểu.
• Có thể có hoặc không có biểu hiện nhiễm trùng như sốt.
• Khám thấy khối sưng, nóng, đỏ, đau.

Rò hậu môn

• Sưng đau, chảy dịch hậu môn; khối tự vỡ hoặc được trích rạch thì đau giảm nhưng dịch tiếp tục chảy, có thể hết một thời gian rồi tái lại nhiều lần.
• Mức độ đau không nhiều như áp xe hậu môn.
• Người bệnh có thể tự uống kháng sinh và lầm tưởng bệnh đã khỏi.
• Khám thấy lỗ rò ngoài ở rìa hậu môn chảy dịch hoặc có mủ khi ấn nhẹ cạnh lỗ.

Xem thêm: Triệu chứng, chẩn đoán áp xe – rò hậu môn.

Điều trị áp xe – rò hậu môn

Cho đến nay rò và áp xe hậu môn chỉ có một phương pháp điều trị duy nhất là phẫu thuật. Kháng sinh không có tác dụng điều trị mà chỉ có tác dụng điều trị phối hợp.

• Áp xe hậu môn: điều trị bằng phẫu thuật mở dẫn lưu ổ áp xe, càng sớm càng tốt để dẫn lưu mủ. Phẫu thuật không nên cố tìm lỗ trong; việc tìm lỗ trong để điều trị tiệt căn có thể chờ đến khi mổ kỳ 2. Vị trí đường rạch tùy loại áp xe.
• Vấn đề lỗ trong: nếu thấy lỗ trong và rò thấp thì phẫu thuật điều trị ngay đường rò một thì; nếu rò cao thì đặt dây seton đường rò.

Các kỹ thuật chi tiết: dẫn lưu ổ áp xe · đặt seton đường rò · dẫn lưu + đặt seton · lấy bỏ đường rò. Bài đầy đủ: Điều trị áp xe – rò hậu môn.

Chăm sóc sau mổ

• Hướng dẫn chăm sóc sau mổ (tổng quan)
• Hướng dẫn ngâm hậu môn
• Vệ sinh, chăm sóc vết thương vùng hậu môn
• Chế độ ăn uống
• Hướng dẫn đi đại tiện sau mổ

Đặt lịch khám

TS.BS Hà Mạnh Cường – Trưởng Khoa Ngoại, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương.
Địa chỉ: 29 Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Hotline: 0948.586.658 (điện thoại, Zalo).

Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp.