Nứt kẽ hậu môn là một bệnh thường gặp ở vùng hậu môn, đứng thứ 3 sau bệnh trĩ và nhiễm khuẩn quanh hậu môn. Đó là một ổ loét nằm ở lớp da niêm mạc ống hậu môn, vùng giữa đường lược và mép hậu môn.

Nội dung được tổng hợp từ các bài chuyên môn của TS.BS Hà Mạnh Cường trên website này. Bấm vào từng liên kết để đọc bài đầy đủ.

Nguyên nhân

Cho đến nay nguyên nhân của bệnh nứt kẽ hậu môn chưa rõ ràng, tuy nhiên bao giờ cũng có hiện tượng co cứng của cơ tròn trong. Đó là hậu quả hay nguyên nhân của ổ loét vẫn còn là dấu hỏi.

Giai đoạn bệnh

• Giai đoạn cấp tính (loét non): vết loét chỉ như một chỗ nứt của lớp da niêm, ổ loét nông, bờ mềm mại, không nhìn thấy các sợi cơ tròn ở đáy ổ loét.
• Giai đoạn mạn tính (mắc bệnh trên 2 tháng): ổ loét sâu, bờ ổ loét dày, qua đáy ổ loét thấy được các sợi cơ tròn trong màu trắng bẩn; có thể kèm mảnh da thừa ở mép hậu môn và nhú phì đại ở đầu trong ổ loét.

Xem thêm: Đại cương – nguyên nhân – giải phẫu bệnh học · hình ảnh: nứt kẽ hậu môn (open), nứt kẽ hậu môn (close).

Triệu chứng và chẩn đoán

Bệnh hay gặp ở bệnh nhân nữ trẻ tuổi. Điển hình có 3 triệu chứng cơ bản:

• Đau hậu môn: đau kéo dài sau khi đi đại tiện, thường khoảng 15 đến 30 phút, trường hợp nặng có thể kéo dài nhiều giờ. Đau nhiều đôi khi làm người bệnh sợ đi ngoài.
• Ổ loét ở hậu môn: thường nằm ở vị trí 6 giờ, có thể kèm phần trĩ ngoại gọi là cột báo hiệu (sentinel pile).
• Co thắt cơ tròn trong: khi thăm hậu môn trực tràng, cơ tròn co thắt, bệnh nhân đau nhiều.

Ngoài ra người bệnh có thể đi ngoài ra máu, chảy dịch hậu môn.

Chẩn đoán xác định dựa vào “tam chứng”: cơn đau đặc biệt, ổ loét và co thắt cơ tròn trong. Cần chẩn đoán phân biệt với các bệnh khác gây đau hậu môn như trĩ tắc mạch, áp xe – rò hậu môn, u hậu môn.

Xem thêm: Triệu chứng, chẩn đoán nứt kẽ hậu môn.

Điều trị nứt kẽ hậu môn

Mục đích điều trị: làm triệt tiêu sự co cứng của cơ tròn trong, có thể kèm theo hay không kèm theo xử trí ổ loét. Thực tế lâm sàng thấy nếu cơ tròn trong không còn co cứng thì ổ loét sẽ liền.

Các phương pháp điều trị gồm:

• Điều trị nội khoa: chỉ định cho nứt kẽ hậu môn mới phát hiện (loét non), đau sau đại tiện ngắn, mức đau chấp nhận được, thăm hậu môn bằng một ngón tay vẫn được. Gồm chế độ ăn, chế độ vệ sinh và dùng thuốc theo chỉ định của thầy thuốc.
• Thủ thuật nong hậu môn: chỉ định cho nứt kẽ cấp tính nặng, nứt kẽ đã điều trị nội khoa không kết quả, hoặc nứt kẽ mạn tính chưa được nong hậu môn.
• Phẫu thuật cắt mở cơ tròn trong: chỉ định khi điều trị nội khoa, thủ thuật thất bại; nứt kẽ mạn tính; hoặc nứt kẽ cấp nhưng người bệnh đau nhiều, không muốn điều trị kéo dài. Nguyên tắc là cắt toàn bộ bề dày cơ tròn trong từ đường lược ra đến mép hậu môn, đồng thời bảo vệ cơ tròn ngoài để đảm bảo tự chủ hậu môn.
• Sử dụng hóa chất để cắt mở cơ tròn trong.

Xem bài đầy đủ: Điều trị nứt kẽ hậu môn. Việc dùng thuốc và lựa chọn phương pháp cần theo chỉ định trực tiếp của bác sĩ.

Chăm sóc sau mổ

• Hướng dẫn chăm sóc sau mổ (tổng quan)
• Hướng dẫn ngâm hậu môn
• Vệ sinh, chăm sóc vết thương vùng hậu môn
• Chế độ ăn uống
• Hướng dẫn đi đại tiện sau mổ

Đặt lịch khám

TS.BS Hà Mạnh Cường – Trưởng Khoa Ngoại, Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương.
Địa chỉ: 29 Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Hotline: 0948.586.658 (điện thoại, Zalo).

Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chẩn đoán trực tiếp.